تردیدی نیست که هدف نهایی از آموزش درس دین و زندگی تربیت انسان های شایسته، آگاه، متفکر و با بصیرت است و اگر دروس دیگر به یک بعد از ابعاد زندگی فرد نظر دارد درس دین و زندگی با کل زندگی او سروکار دارد و در واقع درس دین و زندگی پایه های ایدئولوژی دانش آموزان را پی ریزی می کند تا چگونه زیستن را به آنها بیاموزد. به عبارت دیگر هدف نهایی ایجاد تغییر و تحول در بینش ها و نگرش ها و در یک کلام سازندگی شخصیت است.

بنابراین اگر در نظام اسلامی تربیت دینی به ثمر نرسد و نسل جوان جامعه تربیت صحیح دینی پیدا نکند عواقبی را به دنبال خواهد داشت.

لذا در صورتی این تربیت صحیح تحقق خواهد یافت که تعامل خوبی بین دانش آموزان و دبیر وجود داشته باشد و گام اول برای رسیدن به این هدف می توان به موضوعات درسی کتاب اشاره کرد که نقش مهمی دارد.

نقد و بررسی کتاب دین و زندگی پیرامون موضوعات زیر به شرح ذیل می باشد:

در آغاز درس با معرفی قرآن به عنوان کتاب زندگی و بعد از ارائه آیاتی چند وارد بحث تدبر شده و آن را پیچیده مطرح کرده و این در آغاز درس بسیار سنگین است و علیرغم تلاش دبیر و ارائه مطالب خارج از درس دانش آموزان صرفاً بحث را حفظ کرده و در نتیجه انگیزه کافی ندارند. بهتر بود قبل از آن بحثی با عنوان «انس با قرآن» مطرح می کرد چرا که شرط دستیابی به مفاهیم قرآن (تدبر) انس با قرآن است.

اما از لحاظ ارتباط درس ها با یکدیگر می توان گفت که با توجه به فهرست مطالب به عنوان کتاب زندگی مطرح شده و در درس دوم ما را به تفکر در خویش فراخوانده ولی متاسفانه این بحث را هم کلی مطرح کرده به طوری که لازم بود قبل از آن یا همراه مطالب بحثی پیرامون ضرورت خودشناسی مطرح نماید.

و با توجه به سخن امام علی (ع) که فرمودند: «در شگفتم از کسی که چیزی را گم کرده و در جستجویش برمی آید اما خود را گم کرده و در پی یافتن آن نیست.»

و با توجه به اینکه در ادامه بحث خداشناسی مطرح شده و خودشناسی مقدمه ای است بر خداشناسی بنابراین وجود بحث خودشناسی در این قسمت ضروری بوده که متاسفانه واضح بیان نشده است.

هم چنین در بعضی از درس ها، عنوان های یک درس با یکدیگر تا حدودی ارتباط دارد اما در بعضی از بخش ها نیاز به توضیح بیشتری می باشد. مثلاً (در درس 5) با توجه به محتوای درس که دارای نثر ادبی و عرفانی است برای دانش آموزان سال اول قابل فهم نیست و علی رغم تلاش دبیر دانش آموزان بحث را حفظ کرده و از طرفی هم دانش آموزان با مسئله استدلال منطقی آشنا نیستند. بنابراین لازم است قبل از آن، با مبحث استدلال آشنا شوند و بعد مسئله طرح شود البته بهتر است حذف یا به شکل دیگری طرح شود.

هم چنین در درس هشتم در خصوص اهمیت بحث صفات الهی علی رغم اینکه در نگاه اول بسیار آسان است در بطن خویش دارای نکات بسیاری است که جای آن در کتاب خالی است که البته دبیر محترم توضیح می دهد ولی چون مطالب آن در کتاب نیست دانش آموزان اهمیت زیادی نمی دهند و خیلی سطحی نگاه می کنند.

اما از اشکالات دیگر پیرامون دو درس 14 و 15 (همدلی و همراهی ـ ادب دوستی) باید گفت که نگارش این دو درس به گونه ای است که دانش آموزان عموماً نمی توانند به راحتی با آن ارتباط برقرار کنند و مطلب آنرا کاملاً درک نمایند لذا متن درس ملموس تر و روان تر باشد نتیجه بهتری خواهد داشت و همین طور مطالبی پیرامون شیوه دوست یابی و راههای حفظ دوستی بیان شود و الگوهای قابل دسترس برای دانش آموزان معرفی گردد هم چنین با توجه به موضوع تاثیر دوستی و نقش دوست در سرنوشت دانش آموزان بهتر است نگاه کارشناسانه صورت گیرد تا ثمرات بهتری داشته باشد هم چنین مثال هایی که در درس به کار رفته تا حدودی ملموس هستند و از نظر جذابیت هم نسبتاً خوب است اما با توجه به رشد و بلوغ فکری نوجوانان اگر جذابیت آن بیشتر شود بهتر است.

اما در ارتباط با درس 16 با عنوان (کار، گوهر زندگی) که بسیار در جای خود نامناسب است و اگر ما نگاه دقیقی به فهرست درسها داشته باشیم سیر درس مسیر خود را تا حدودی حفظ کرده اما در نقطه پایانی این درس بدون مقدمه وارد شده و اصلاً ارتباط با درس های دیگر ندارد و البته لازم به ذکر است که این درس اخیراً به کتاب دین و زندگی (1) اضافه شده و قبل از آن مربوط به موضوعات درسی کتاب دین و زندگی (2) بوده است انشاا... که مورد بررسی کارشناسان تألیف و تدوین کتاب درسی قرار خواهد گرفت.