تحلیلی بر کتاب ادبیات سال دوم: فاطمه نصیری
در ماه های پایانی سال تحصیلی، کتاب ادبیات فارسی (2) را تحلیل و بررسی میکنم . ودر همین راستا مواردی از مشکلات و هم چنین پیشنهاداتی که امیدوارم مفید باشند را در این تحلیل آورده ام. برخی از مواردی که از نظر من مشکلاتی داشتند را در ذیل آورده ام.
1- در صفحه دوم مقدمه کتاب برخی موارد آمده اند که شامل بخش های مختلف کتاب میشوند. طبق مورد سوم این موارد، باید در هر فصل آثاری به نظم و نثر کهن و معاصر آمده باشد در حالی که ما در فصل اول کتاب ( انواع ادبی 1 ) که شامل دروس دوم و سوم میشود، فقط نظم هایی به آن هم به شکل کهن داریم و یا در فصل چهارم
( ادبیات جهان ) دروس 10و 11 ، ما تنها با دو نثر از ادبیات کشور های دیگر آشنا میشویم. در فصل ششم
( فرهنگ و هنر ) نیز که شامل دروس 16-14 است، فقط آثار منثور داریم. در صورتی که میتوان نظم هایی زیبا که نشان دهنده فرهنگ و هنر غنی ملت و ادبیات ما میباشند را نیز در این بخش جای داد.
2- محتوای در نظر گرفته شده برای فصل دوم ( ادبیات داستانی معاصر ) بسیار زیاد است و هم چنین در درس چهارم میتوان به جای داستان زیبا و البته ، پر حجم و تکراری بچه های آسمان که به هیچ وجه نمیتوان زیبایی ادبی این فیلم نامه را انکار کرد، داستان به همین پر مغزی و از نویسنده ای توانا ، امثال مجیدی را در کتاب ادبیات جای داد. تا هم کتاب به روز تر شود و هم نسل های جدید با فیلم نامه های بیشتری آشنا شوند.
3- در درس کباب غاز کلمات و لغات دشواری مانند : عاریه، شکوم، معهود، واترقیده اند، کریه تر، استیصال، درزی و ... به کار رفته است. و هم چنین عبارات پیچیده ای نیز به کار رفته است.مانند خط هفتم الی یازده صفحه 39 .
4- به نظر مولفان کتاب ، حجم زیاد دروسی مانند کباب غاز یا خسرو و یا معانی دشواری مانند شعر های رستم و اشکبوس وحمله حیدری ، از جذابیت آنها برای دانش آموزان نمی کاهد؟
5- آثار نویسندگانی مانند اخوان ثالث، طاهره صفار زاده ، شفیعی کد کنی، موسوی گرما رودی که در فصل هفتم
( ادبیات دوران جدید ) آمده اند، بسیار زیاد هستند و حفظ همه آنها برای دانش آموزان مشکل است.
6- بخش های« آورده اند که....» که در پایان فصول آمده اند دارای لغات و ترکیبات دشواری هستند. و معلمان ادبیات نیز به ندرت فرصت میکنند که این بخش ها را برای دانش آموزان معنی کنند و به این ترتیب دانش آموزان از بهره بردن از این آثار پربار محروم میشوند.
این موارد ، برخی از مشکلاتی بود که طی بررسی کتاب به آنها برخوردم و برای کار آمد تر شدن این کتاب مطرح کردم. البته امیدوارم که ایرادات درست و منطقی را بیان کرده باشم.
واما بعد از بیان مشکلات کتاب ، پیشنهاداتی را مطرح میکنم:
1- با توجه به اینکه آثار نویسندگان و شاعران معاصر فقط در یک فصل ( فصل هفتم ) آمده است، به نظرمن بهتر است که این آثار گنجایش بیشتری داشته باشند. زیرا لازم است نسل ما و نسل های بعداز ما با هنر مندان و ادیبان هم عصر خود نیز به همان اندازه که با آثار کهن آشنا میشوند ، آشنا شوند.
2- برای بهره مند شدن دانش آموزان از بخش های زیبای « آورده اندکه....» بهتر است از مطالب کمی آسانتر استفاده کنند تا معلمان در زمانی کوتاه آنها را معنی کنند و یا حد اقل خود دانش آموز بتوتند مفهوم آنها را درک کند.
3- در بخش هایی از کتاب میتوان به جای مطالب تکراری ، مطالبی جدید تر آورند و یا حداقل آن مطالب تکراری ار برای چندمین سال تکرار نکرد. زیرا این کار نه تنها به یادگیری آن مطلب کمکی نمیکند بلکه باعث تنفر و بیزاری دانش آموزان از آنها میشود. برای مثال میتوان به فصل سوم ( ادبیات پایداری ) ، صفحه 64 ، پاراگراف اول خط سوم الی پایان پاراگراف، مواردی آمده است که آنهارا در سالهای پیشین نیز خوانده ایم.
4- لازم است برخی از موارد بخش « فهرست نام کسان و جای ها و کتاب ها» لغت ستاره دار باشند تا دانش آموزان به اجبار با آنها آشنا شوند.
5- برخی از کلمات فهرست واژگان، معانی بلندی دارند. مانند کلمات: توتیا، گون و ... و چون این کلمات ستاره دار هستند، دانش آموزان مجبور به حفظ تمامی آن میباشند. در صورتی که میتوان در کنار این معانی بلند، معنی کوتاهی نیز آورد. مانند معانی کلمات : بسمل کردن، زاغه، شکوم، کله و .....
در پایان تحلیل لازم میدانم که از مولفان عزیز این کتاب ، به خاطر تلاش هایی که برای پیشرفت ما آینده سازان ادب و فرهنگ ایران و هم چنین دقت در انتخاب نثر ها و نظم ها تشکر کنم. نثر ها و نظم هایی که نه تنها ما دانش آموزان رشته ادبی بلکه دانش آموزان رشته های دیگر را نیز شیفته خود میکنند. البته نام بردن همه این بخش ها به درازا میکشد اما بیان مواردی از آنها خالی از فایده نیست برای مثال میتوان: گیله مرد، مایع حرف شویی، از یک انسان، سووشون، حمله حیدری تربیت انسانی و سنت ملی ما، خسرو، باغ من ، حدیث جوانی، کعبه مخفی و مسافر.